| IUPAC Ad\u0131<\/td>\n | Amonyak<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Molek\u00fcler form\u00fcl<\/td>\n | NH3<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| CAS numaras\u0131<\/td>\n | 7664-41-7<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| E\u015f anlaml\u0131<\/td>\n | Azan, nitrojen trihidrit, Hartshorn alkol<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| InChI<\/td>\n | InChI=1S\/NH3\/c1-2<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n Amonya\u011f\u0131n \u00f6zellikleri<\/strong><\/h2>\n\n ![\"NH3\"](\"https:\/\/chemuza.org\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/nh3.jpg\") <\/figure>\n<\/div>\nAmonya\u011f\u0131n (NH3) Lewis yap\u0131s\u0131 molek\u00fcldeki elektronlar\u0131n dizili\u015fini g\u00f6sterir. Lewis yap\u0131s\u0131nda noktalar elektronlar\u0131, \u00e7izgiler ise atomlar aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 temsil eder.<\/p>\n Amonya\u011f\u0131n Lewis yap\u0131s\u0131, nitrojen atomunun \u00fc\u00e7 hidrojen atomu ile \u00e7evrelenmi\u015f oldu\u011funu ve nitrojen ve hidrojen atomlar\u0131 aras\u0131nda payla\u015f\u0131lan bir \u00e7ift elektronu g\u00f6sterir. Bu molek\u00fcldeki kovalent ba\u011flar\u0131 temsil eder. Azot atomunun be\u015f de\u011ferlik elektronu vard\u0131r ve hidrojen atomlar\u0131n\u0131n her birinin bir de\u011ferlik elektronu vard\u0131r. Amonya\u011f\u0131n Lewis yap\u0131s\u0131nda nitrojen atomu, hidrojen atomlar\u0131yla \u00fc\u00e7 tekli ba\u011f olu\u015fturur ve bir ortaklanmam\u0131\u015f elektron \u00e7iftine sahiptir.<\/p>\n Amonyak Form\u00fcl\u00fc<\/h3>\nAmonya\u011f\u0131n kimyasal form\u00fcl\u00fc NH3’t\u00fcr. Form\u00fcl, her amonyak molek\u00fcl\u00fcnde \u00fc\u00e7 hidrojen atomu ve bir nitrojen atomu bulundu\u011funu g\u00f6sterir. Form\u00fcl, maddenin bile\u015fimini temsil eder ve \u00f6zellikleri ve davran\u0131\u015f\u0131 hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler sa\u011flar.<\/p>\n NH3 Molar k\u00fctle<\/h3>\nBir maddenin molar k\u00fctlesi, maddenin bir mol\u00fcn\u00fcn k\u00fctlesidir ve mol ba\u015f\u0131na gram cinsinden ifade edilir. Amonya\u011f\u0131n (NH3) molar k\u00fctlesi 17.0307 g\/mol’d\u00fcr. Bu, bir mol amonya\u011f\u0131n k\u00fctlesinin 17.0307 gram oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Bir maddenin molar k\u00fctlesi, belirli bir numunedeki mol say\u0131s\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemlidir ve bir bile\u015fi\u011fin form\u00fcl k\u00fctlesinin belirlenmesinde kullan\u0131labilir.<\/p>\n Amonya\u011f\u0131n kaynama noktas\u0131<\/h3>\nNH3’\u00fcn kaynama noktas\u0131 -33,34\u00b0C’dir (-28,012\u00b0F). Bir maddenin kaynama noktas\u0131, maddenin buhar bas\u0131nc\u0131n\u0131n atmosfer bas\u0131nc\u0131na e\u015fit oldu\u011fu ve s\u0131v\u0131 halden gaz haline ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u0131cakl\u0131kt\u0131r. NH3’\u00fcn kaynama noktas\u0131 di\u011fer kimyasallarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda nispeten d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr, bu da onu so\u011futma ve so\u011futma sistemlerinde faydal\u0131 bir so\u011futucu yapar.<\/p>\n NH3 Erime noktas\u0131<\/h3>\nNH3’\u00fcn erime noktas\u0131 -77,73\u00b0C’dir (-107,87\u00b0F). Bir maddenin erime noktas\u0131, onun kat\u0131 halden s\u0131v\u0131 hale ge\u00e7ti\u011fi s\u0131cakl\u0131kt\u0131r. NH3’\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fck erime noktas\u0131, gazdan s\u0131v\u0131ya kolayl\u0131kla yo\u011funla\u015fabilmesi ve hal de\u011fi\u015ftirirken \u0131s\u0131y\u0131 absorbe edebilmesi nedeniyle onu yararl\u0131 bir so\u011futucu haline getirir.<\/p>\n NH3 Yo\u011funlu\u011fu g\/ml<\/h3>\nBir maddenin yo\u011funlu\u011fu, birim hacim ba\u015f\u0131na bir numunenin k\u00fctlesidir. NH3’\u00fcn yo\u011funlu\u011fu 0,769 g\/mL’dir. Bu, bir mililitre NH3’\u00fcn k\u00fctlesinin 0,769 gram oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Bir maddenin yo\u011funlu\u011fu, belirli bir hacimde bulunan madde miktar\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in kullan\u0131labilir ve bir maddenin farkl\u0131 durumlarda nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u00f6nemli bir \u00f6zelliktir.<\/p>\n NH3 Molek\u00fcl A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131<\/h3>\nBir maddenin molek\u00fcler a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, o maddenin tek bir molek\u00fcl\u00fcndeki t\u00fcm atomlar\u0131n atom a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n toplam\u0131d\u0131r. NH3’\u00fcn (NH3) molek\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 17.0307 g\/mol’d\u00fcr. Bu, bir NH3 molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn mol ba\u015f\u0131na 17.0307 gram molek\u00fcler a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Bir maddenin molek\u00fcler a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, belirli bir numunedeki mol say\u0131s\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemlidir ve bir bile\u015fi\u011fin form\u00fcl k\u00fctlesinin belirlenmesinde kullan\u0131labilir.<\/p>\n NH3 yap\u0131s\u0131<\/h3>\n NH3, \u00fc\u00e7 hidrojen atomu ve bir nitrojen atomundan olu\u015fan bir molek\u00fcld\u00fcr. Azot atomu, hidrojen atomlar\u0131na kovalent bir ba\u011f yoluyla ba\u011flan\u0131r ve molek\u00fcl, \u00fc\u00e7gen piramit \u015fekline sahiptir. Molek\u00fcldeki ba\u011f a\u00e7\u0131lar\u0131 yakla\u015f\u0131k 107\u00b0’dir. NH3 polar bir molek\u00fcld\u00fcr, yani pozitif ve negatif u\u00e7lar\u0131 vard\u0131r ve kimyasal reaksiyonlarda genellikle \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc ve reaktif olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n NH3, uygun \u015fekilde kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ve \u00e7evreye ciddi \u015fekilde zarar verebilecek olduk\u00e7a zehirli ve a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 bir gazd\u0131r. NH3 g\u00f6zlerde, ciltte ve solunum yollar\u0131nda ciddi yan\u0131klara neden olabilir ve ayr\u0131ca y\u00fcksek konsantrasyonlarda solunmas\u0131 halinde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir. Ayr\u0131ca NH3 \u00e7ok reaktiftir ve belirli kimyasallar veya malzemelerle temasa ge\u00e7ti\u011finde tutu\u015fabilir veya patlayabilir.<\/p>\n NH3’\u00fc kullan\u0131rken veya onunla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinin al\u0131nmas\u0131 \u00f6nemlidir. Buna eldiven, g\u00f6zl\u00fck ve y\u00fcz maskesi gibi koruyucu giysiler giymenin yan\u0131 s\u0131ra gaz\u0131n solunmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yeterli havaland\u0131rman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 da dahildir. NH3’\u00fcn iyi havaland\u0131r\u0131lan alanlarda, \u0131s\u0131 kaynaklar\u0131ndan ve di\u011fer yan\u0131c\u0131 malzemelerden uzakta depolanmas\u0131 da \u00f6nemlidir. NH3’e maruz kal\u0131nmas\u0131 halinde, kirlenmi\u015f giysilerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve etkilenen b\u00f6lgenin bol su ile durulanmas\u0131 \u00f6nemlidir. Maruz kalma belirtileri ortaya \u00e7\u0131karsa derhal t\u0131bbi yard\u0131m al\u0131n.<\/p>\n Amonyak sentezlemek i\u00e7in Haber s\u00fcreci, Ostwald s\u00fcreci ve Birkeland-Eyde s\u00fcreci dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler vard\u0131r.<\/p>\n Haber-Bosch s\u00fcreci olarak da bilinen Haber s\u00fcreci, amonya\u011f\u0131n end\u00fcstriyel sentezi i\u00e7in en yayg\u0131n kullan\u0131lan y\u00f6ntemdir. Bu i\u015flemde havadaki nitrojen gaz\u0131, demir kataliz\u00f6r\u00fc \u00fczerinde hidrojen gaz\u0131yla reaksiyona girerek amonyak olu\u015fturur. Reaksiyon y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda (yakla\u015f\u0131k 150 atmosfer) ve 450-500\u00b0C s\u0131cakl\u0131kta ger\u00e7ekle\u015fir. Haber s\u00fcreci \u00e7ok verimlidir; y\u00fcksek verimle b\u00fcy\u00fck miktarlarda amonyak \u00fcretir ve g\u00fcbre ve di\u011fer kimyasallar\u0131n \u00fcretiminde birincil amonyak kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Nitrojen fiksasyonu i\u015flemi olarak da bilinen Ostwald i\u015flemi, nitrojen gaz\u0131n\u0131n nitrik okside oksidasyonunu ve ard\u0131ndan nitrik oksidin daha fazla nitrojen gaz\u0131 ile reaksiyona girerek amonyak olu\u015fturmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren eski bir amonyak sentezi y\u00f6ntemidir. Bu s\u00fcre\u00e7 daha az verimlidir ve yerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Haber s\u00fcreci alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Plazma i\u015flemi olarak da bilinen Birkeland-Eyde i\u015flemi, nitrojen ve hidrojen gazlar\u0131n\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131rmak ve amonyak olu\u015fturmak i\u00e7in plazma de\u015farj\u0131n\u0131 kullanan daha yeni bir amonyak sentezi y\u00f6ntemidir. Bu s\u00fcre\u00e7 hala geli\u015ftirme a\u015famas\u0131ndad\u0131r ve end\u00fcstriyel kullan\u0131m i\u00e7in geni\u015f \u00e7apta benimsenmemi\u015ftir.<\/p>\n \u00d6zetle, Haber s\u00fcreci amonyak sentezi i\u00e7in en yayg\u0131n kullan\u0131lan y\u00f6ntem iken Ostwald s\u00fcreci ve Birkeland-Eyde s\u00fcreci daha eski veya daha az yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan y\u00f6ntemlerdir.<\/p>\n Amonyak, end\u00fcstride ve tar\u0131mda geni\u015f bir kullan\u0131m alan\u0131na sahip \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir kimyasald\u0131r. Amonya\u011f\u0131n ana kullan\u0131mlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak amonyak, tar\u0131m, so\u011futma, temizlik, ila\u00e7, tekstil \u00fcretimi, at\u0131k ar\u0131tma, alev geciktiriciler ve petrol ve gaz \u00fcretimi dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli end\u00fcstrilerde ve uygulamalarda geni\u015f bir kullan\u0131m alan\u0131na sahip \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir kimyasald\u0131r.<\/p>\n Amonyak bir baz olarak kabul edilir. Sulu \u00e7\u00f6zeltilerde hidroksit iyonlar\u0131 (OH-) olu\u015fturacak \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr ve zay\u0131f bir baz g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Amonya\u011f\u0131n bazik (alkali) pH’\u0131 genellikle 11 civar\u0131ndad\u0131r. Amonyak \u00e7\u00f6zeltileri, bir baz\u0131n tan\u0131mlay\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerinden biri olan tuz ve su olu\u015fturacak \u015fekilde asitleri n\u00f6tralize edebilir. Kimyasal reaksiyonlarda amonyak ayn\u0131 zamanda bir n\u00fckleofil g\u00f6revi g\u00f6rebilir ve amonyak t\u00fcrevleri olan ve aminlerin ve amidlerin nitrojen-karbon ba\u011f\u0131 \u00f6zelli\u011fini i\u00e7eren amidleri olu\u015fturan reaksiyonlara kat\u0131labilir.<\/p>\n Evet amonyak polard\u0131r. Merkezi bir nitrojen atomunun \u00fc\u00e7 hidrojen atomu ile \u00e7evrelendi\u011fi kavisli bir molek\u00fcler geometriye sahiptir. Bu \u015fekil, dipol\u00fcn pozitif ucunun hidrojen atomlar\u0131nda ve negatif ucunun nitrojen atomunda bulundu\u011fu kal\u0131c\u0131 bir dipol momenti yarat\u0131r. Amonya\u011f\u0131n polar yap\u0131s\u0131, polar molek\u00fcllerin bir \u00f6zelli\u011fi olan su gibi polar \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcler i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcnmesine izin verir. Amonya\u011f\u0131n polar yap\u0131s\u0131 ayn\u0131 zamanda polar molek\u00fcller aras\u0131nda meydana gelen bir t\u00fcr molek\u00fcller aras\u0131 kuvvet olan hidrojen ba\u011f\u0131na kat\u0131lmas\u0131na da izin verir. Bu hidrojen ba\u011f\u0131, benzer b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki polar olmayan molek\u00fcllere g\u00f6re daha y\u00fcksek kaynama ve erime noktalar\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" |